§ 04 / Fenologia

Fenologia i GDD - przewiduj fazy rozwoju, nie zgaduj

Kiedy pękną pąki, kiedy kwitnienie, kiedy dojrzałość zbiorcza? Zamiast zgadywać po kalendarzu, można to policzyć. NanoSatelity łączy obraz satelitarny z sumą temperatur efektywnych (GDD), żeby przewidzieć kluczowe fazy rozwoju uprawy z wyprzedzeniem.

Co to jest i po co

Rośliny nie liczą dni - liczą ciepło. GDD (Growing Degree Days, suma temperatur efektywnych) to skumulowana ilość ciepła powyżej progu, od którego dana uprawa zaczyna rozwój. Ta sama faza fenologiczna wypada co roku przy zbliżonej sumie GDD, nawet jeśli w kalendarzu różni się o dwa tygodnie.

Do tego dokładamy sygnał z satelity: krzywa NDVI w sezonie sama rysuje fazy - wybicie zieleni, pełnię liścia, starzenie. Zestawienie „ile ciepła + jak wygląda uprawa z góry" daje przewidywanie faz z dokładnością rzędu ±3 dni, co realnie zmienia planowanie:

  • zabiegi ochrony wykonane w oknie fazy, nie po fakcie
  • termin zbioru zaplanowany z wyprzedzeniem, nie z dnia na dzień
  • porównanie „gdzie jesteśmy" z tym samym momentem poprzednich sezonów

Jak to liczymy

GDD liczymy z danych temperatury (stacja pogodowa i modele meteo), a przebieg wegetacji - z krzywej NDVI Sentinel-2 przez cały sezon. Progi i modele dopasowujemy do rodzaju uprawy; dla winorośli mamy je najlepiej dopracowane, bo na niej testujemy system.

Ograniczenie: przewidywanie jest tak dobre, jak dane wejściowe - luki pogodowe czy zachmurzone tygodnie zwiększają niepewność. Dlatego pokazujemy prognozę faz z marginesem, nie jako sztywną datę.

Przykład z Pustkowia

Na naszej winnicy model GDD od kilku sezonów trafia w kwitnienie w oknie kilku dni - co pozwala zaplanować najważniejsze zabiegi zanim faza się zacznie, a nie gdy już trwa. Krzywa NDVI dokłada kontekst: widać, czy sezon idzie „szybko", czy się opóźnia względem poprzednich lat.

Sezon · NDVI + GDDIVVVIVIIVIIIIXXpąkikwitnieniezbiórNDVIGDD
Wizualizacja poglądowa - krzywa NDVI i GDD w sezonie

Co z tym zrobić w praktyce

Prognoza faz przesuwa Cię z reagowania na planowanie. Zamiast orientować się, że kwitnienie już trwa, dostajesz okno kilka dni wcześniej - i zdążasz z zabiegiem ochronnym w najlepszym momencie, a nie po fakcie. Termin zbioru planujesz z wyprzedzeniem, co ułatwia załatwienie ludzi i sprzętu w szczycie sezonu. A porównanie „gdzie jesteśmy" z poprzednimi latami mówi, czy sezon idzie szybko, czy się opóźnia - i czy Twój harmonogram wymaga korekty. Krótko: mniej zaskoczeń, więcej decyzji podjętych na spokojnie.

Najczęstsze pytania

Co to jest suma temperatur efektywnych?+
To skumulowane ciepło powyżej progu rozwojowego uprawy. Rośliny reagują na ciepło, nie na daty - dlatego GDD przewiduje fazy lepiej niż kalendarz.
Działa dla innych upraw niż winorośl?+
Tak, model GDD jest ogólnorolniczy - zmieniają się progi i fazy. Dla winorośli mamy go najlepiej dopracowanego, resztę kalibrujemy z użytkownikami. O skali BBCH dla winorośli piszemy szerzej na blogu VineyardElf.
Skąd dokładność ±3 dni?+
Z połączenia dwóch niezależnych sygnałów: ile ciepła się nazbierało (GDD) i jak realnie wygląda uprawa z satelity (NDVI). Zgodne - pewność rośnie; rozjazd - pokazujemy większy margines.

Powiązane warstwy

Jedna warstwa to za mało - dane satelitarne działają najlepiej razem. Zobacz pozostałe:

Przewiduj fazy swojej uprawy Zobacz zastosowania
Tweaks